Friðlýsingar

Náttúruvernd er varðveisla lífsgæða. Með friðlýsingu er náttúra, sem mikilvægt er að varðveita vegna landslags, lífríkis eða sérstæðra jarðmyndana, tekin frá og henni hlíft til framtíðar. Með friðun tryggjum við rétt okkar og komandi kynslóða til að njóta ósnortinnar náttúru. Ósnortin náttúra er takmörkuð auðlind, auðlind sem á heimsvísu fer þverrandi.

Reglur um friðlýst svæði eru mismunandi og fara eftir markmiðum friðlýsingar, eðli svæðisins og samkomulagi við hagsmunaaðila. Íslendingar hafa friðlýst rösklega 90 svæði skv. lögum um náttúruvernd. Þessi svæði eru lýst þjóðgarðar, friðlönd, náttúruvætti eða fólkvangar. Í náttúruminjaskrá er þeirra svæða getið sem eru merkileg vegna náttúrufars en hafa ekki hlotið friðlýsingu.

Umhverfisstofnun hefur gefið út tvö Upplýsinga- og staðreyndarblöð er varða friðlýsingar og ferli þeirra.

Upplýsingablað nr. 5 er varða friðlýsingaflokka

Upplýsingablað nr. 6 er varða friðlýsingu og friðlýsingaferli

Þjóðgarðar

Þjóðgarðsverðir starfa allt árið í þjóðgörðunum í Jökulsárgljúfrum, Skaftafelli og Snæfellsjökli. Þeir hafa yfirumsjón með daglegum rekstri og uppbyggingu í þjóðgörðunum.

Landvarsla

Um 40 landverðir starfa á vegum Umhverfisstofnunar í þjóðgörðum og á öðrum friðlýstum svæðum yfir sumarmánuðina. Landverðir gæta að friðlöndunum og þeirri aðstöðu sem þar er boðið upp á. Gestir geta sótt leiðsögn og fróðleik um náttúrufar til landvarða.

Eftirlit

Eftirlitsráðgjafar starfa sem verktakar fyrir Umhverfisstofnun. Hlutverk þeirra er að veita stofnuninni umsögn um viðmiklar framkvæmdir, s.s. vegagerð og virkjanir strax á hönnunarstigi, fylgjast með framkvæmdum og gera tillögur um frágang.

Sjálfboðaliðar

Undanfarin ár hefur Umhverfisstofnun notið aðstoðar sjálfboðaliða við framkvæmdir í friðlöndum. British Trust for Conservation Volunteers (BTCV) eru meðal þeirra samtaka sem lagt hafa hönd á plóginn.