Leiðbeiningar vegna skógræktar

Skógrækt í sátt við umhverfið

Sjá tengil inn á leiðbeiningar um skógrækt: www.skog.is/leidbeiningar.htm

Skógrækt hefur vaxið hröðum skrefum undanfarin ár. Skógrækt veldur breytingum á landi og því er afar mikilvægt að hún falli sem best að heildarsvipmóti lands og eins að hún raski ekki líffræðilegri fjölbreytni eða öðrum náttúru- og menningarminjum.

Í kjölfar tillögu aðalfundar Skógræktarfélags Íslands árið 2002 var leitað til Umhverfisstofnunar um að tilnefna fulltrúa í starfshóp sem átti að gera leiðbeiningar um nýskógrækt. Starfshópurinn var skipaður þverfaglegum hópi aðila frá opinberum stofnunum og frjálsum félagsasamtökum.

Í hópinn voru skipaðir:

Skógræktarfélag Íslands, Jón Geir Pétursson, verkefnisstjóri,

Einar Gunnarsson og Þuríður Yngvadóttir Fornleifavernd ríkisins,

Agnes Stefánsdóttir Fuglaverndunarfélagið, Einar Þorleifsson Landvernd,

Heiðrún Guðmundsdóttir Landshlutabundin skógræktarverkefni: Héraðsskógar og Austurlandsskógar, Norðurlandsskógar, Skjólskógar á Vestfjörðum, Vesturlandsskógar og Suðurlandsskógar,

Sherry Curl Náttúrufræðistofnun Íslands,

Sigurður H. Magnússon Skógrækt ríkisins, Brynjar Skúlason (til 1. jan 2005),

Arnór Snorrason, Hallgrímur Indriðason (frá 1. jan 2005)

Umhverfisstofnun, Trausti Baldursson

Starfshópurinn hefur nú skilað leiðbeiningum um skógrækt og frá upphafi hefur efnið verið unnið á netið og eru leiðbeiningarnar nú tilbúnar og voru kynntar 18. apríl sl.

Leiðbeiningarnar hafa fengið nafnið “Skógrækt í sátt við umhverfið” og eru þær aðgengilegar á slóðinni www.skog.is/leidbeiningar.htm

Leiðbeiningarnar eru samvinnuverkefni milli margra aðila og er Umhverfisstofnun mjög sátt við þá lendingu sem hér hef náðst. Upplýsingarnar eru í flestum tilfellum næganlegar til þess að fólk geti gert sér grein fyrir eða aflað frekari upplýsinga um hvaða þættir það eru sem þarf að taka tillit til eða varast við skógrækt, t.d. hvað varðar náttúruvernd.

Hvernig kemur Umhverfisstofnun almennt að skógrækt

Umhverfisstofnun kemur að skógrækt á mörgum sviðum. Í fyrsta lagi er stofnunin leyfisveitandi þegar um er að ræða friðlýst svæði. Almennt má þó segja að skipulögð skógrækt fer ekki fram innan friðlýstra svæða þar sem þau eru vanalega friðlýst vegna sérkenna sinna þ.e. landslags, lífríkis, jarðmyndana eða menningarsögu eða allra þessara þátta. Það er einna helst að skógrækt sé innan fólkvanga sem eru fyrst og fremst hugsaðir til útivistar.

Umhverfisstofnun er einnig umsagnaraðili vegna svæða sem eru á Náttúruminjaskrá sem mörg hver eru einnig á Náttúruverndaráætlun. Einnig er stofnunin umsagnaraðili vegna jarðmyndana eða vistkerfa og vistgerða sem njóta sérstakrar verndar samkvæmt náttúruvernarlögum svo sem eldgíga, eldhrauna, gervigíga, votlendis og fossa. Jafnframt er Umhverfisstofnun umsagnaraðili vegna skógræktar sem samkvæmt lögum um mat á umhverfisáhrifum tilkynningarskyld eða fer í mat á umhverfisáhrifum.

Stofnunin er jafnframt umsagnaraðili við gerð skipulagsáætlana sveitarfélaga þar sem m.a. skógrækt getur verið hluti af skipulaginu.

Hvaða þættir eru það helst sem Umhverfisstofnum tekur mið af við verndun Íslenskrar náttúru mt.t. til meðal annar skógræktar

Umhverfisstofnun byggir afstöðu sína til skógræktar fyrst og fremst á lögum um náttúruvernd og stefnumarkandi áætlana eins og Velferð til framtíðar, Sjálfbær þróun í íslensku samfélagi. Einnig byggir stofnunin á alþjóða samningum sem Íslendingar eru aðilar að svo sem samningnum um verndun líffræðilegrar fjölbreytni, Ramsarsamningnum um verndun votlendis og Bernarsamningnum um verndun búsvæða dýra og plantna

Allir þessir samningar ásamt náttúruvenrndarlögum gera ráð fyrir verndun náttúrunnar á þann hátt að hún fái að þróast eftir því sem hægt er eftir eigin lögmálum við sem náttúrulegastar aðstæður.

Í þessu felst m.a. að sporna við innflutningi ágengra trjátegunda svo þær rýri ekki möguleika íslenskra plöntu- og dýrategunda. Koma í veg fyrir framræslu votlendis vegna skógræktar og vernda náttúrulegra birkiskóga. Einnig að við endurheimt landgæða sé fyrst og fremst reynt að endurheimta upprunaleg vistkerfi.

Alls ekki má gleyma að Ísland er ólíkt mörgum öðrum löndum að því leyti að hér eru skógar ekki algengir og upprunalegar trjátegundir fáar og lágvaxnar, það er því vítt til veggja, útsýni mikið og landslag Íslands það sem margir telja vera það stórkostlegasta sem við eigum og stór hluti af menningu okkar.

Skógrækt verður því að vanda sérstaklega svo hún falli vel að því landslagi þar sem hún er stunduð svo hægt verði að njóta hins sérstæða landslags Íslands um ókomin ár.