Almannaréttur
Almannaréttur
Útivistarréttindi.
Almennt:
Almenningur á rétt á að ferðast um landið og dvelja þar sem hugur girnist. Þessi réttur nær til einstaklinga og fámennra hópa fólks eins og fjölskyldan en á ekki við um fjölmenna hópa samferðafólks. Réttindi þessi eru víðtæk en þeim fylgja líka skyldur.
Skyldurnar eru þær helstar að við eigum að sýna náttúru og landeigendum tillitssemi og virðingu. Þetta þýðir að ekki má spilla náttúrunni og okkur ber að sýna búsmala landeigenda tillitssemi og fylgja ávallt öllum fyrirmælum varðandi umgengni.
Gangandi, hjólandi:
Göngumönnum er heimilt að fara um óræktað land en fá verður leyfi landeiganda til að fara um ræktarland. Ef landeigandi fær styrk til dæmis vegna skógræktar er honum þó skylt að tryggja rétt almennings til umferðar um skógræktina á þar til merktum leiðum.
Hjólreiðamenn verða alltaf að fylgja stígum og merktum leiðum.
Reiðleiðir:
Hestamenn skulu einnig fylgja reiðstígum og hafa nægt fóður með í hálendisferðum. Heimilt er að slá upp aðhaldi fyrir hross á afrétti eða þjóðlendum og skal velja til þess lítt eða ógróið land.
Sækja þarf um leyfi eigenda fyrir uppsetningu aðhalds á eignarlandi.
Ef farið er um friðland á hestum skal hafa samráð við starfsmenn friðlandsins um ferðir sínar og dvöl.
Akandi:
Akstur utan vega er bannaður. Þó er heimilt að aka á jöklum og á snjó.
Hægt er að fá undanþágu frá akstursbanninu vegna starfa við landbúnað, landmælingar, línu- og vegalagnir og rannsóknir eða aðrar athafnir sem falla undir sérstaka reglugerð um utanvegaakstur. Öllum er heimilt að fara um skipgeng vötn ef þeir gæta þess að spilla hvorki vatnsbökkum, veiðafærum eða vatni.
Eins eru fólki allar ferðir heimilar á ísi lögðum vötnum og eigendum vatna er ekki heimilt að hefta ferðir manna á vötnum eða ís. Ráðherra einn getur bannað ferðir manna á vötnum.
Tjöldun:
Ef tjaldað er á ræktuðu landi nærri byggð eða ef dvelja á lengur en eina nótt og eins ef tjöldin eru fleiri en þrjú skal leita samþykkis landeigenda.
Tjalda má við alfaraleiðir í óbyggðum, hvort heldur er á eignarlandi eða þjóðlendu en ef tjalda á utan alfaraleiða verða menn að kynna sér hvort einhverjar sérreglur gilda um fyrirhugaðan tjaldstað.
Alls ekki má tjalda á ræktuðu landi án leyfis landeiganda.
Girðingar:
Landeigandi má ekki girða vatns-, ár- eða sjávarbakka þannig að umferð gangandi manna sé hindruð.
Ef girt er yfir forna þjóðleið eða skipulagðan göngu-, hjólreiða- eða reiðstíg á að hafa þar hlið á girðingunni eða göngustiga.
Tínsla:
Í þjóðlendum og afréttum er öllum heimilt að tína ber, sveppi, fjallagrös og jurtir. Eins er öllum heimilt að tína sölva, þang, þara og annan fjörugróður í þjóðlendufjörum en á eignarlandi eða eignarlandsfjörum má ekkert tína án leyfis landeiganda nema til neyslu á staðnum.
Lokun svæða:
Umhverfisstofnun getur bannað umferð um einstök svæði í óbyggðum ef svæðið sjálft eða einstök einnkenni lands, gróðurs eða dýralífs er í hættu.
