Verklag
VERKLAG VEGNA SKIPULAGSTILLAGNA OG FRIÐLÝSINGA
Skipulagstillögur
Mikilvægt er að náttúruverndarnefndir veiti ávallt umsagnir um skipulagstillögur áður en þær eru settar í formlega auglýsingu svo nefndirnar nýtist sem ráðgefandi aðili og taka megi tillit til ábendinga og athugasemda þeirra strax á vinnslustigi.
Við umsagnir um skipulagsáætlanir ætti að huga að eftirfarandi atriðum:
1. Er mörkuð skýr stefna í þeim málaflokkum sem skipulagsáætlunin tekur
til og ef svo er, er þá fyrirhuguð landnotkun í samræmi við þá stefnu?
2. Eru framkvæmdir fyrirhugaðar innan svæða á náttúruminjaskrá og
ef svo er, geta fyrirhugaðar framkvæmdir skert verndargildi viðkomandi
svæða?
3. Hvaða önnur svæði en þau sem eru á náttúruminjaskrá hafa
hugsanlega verndargildi, s.s. vegna menningarminja, dýralífs eða
jarðfræðiminja og tryggir viðkomandi skipulagsáætlun vernd þeirra?
4. Hvaða svæði eru skilgreind sem hverfisverndarsvæði í skipulagi og
koma forsendur verndunar skýrt fram í greinargerð með skipulaginu?
Eru settar fram skýrar reglur um landnotkun, umgengni og
mannvirkjagerð á fyrirhuguðum hverfisverndarsvæðum
5. Mikilvægt er að tryggja vernd svæða sem nýst geta til útivistar og
náttúrufræðslu. Má í því sambandi m.a. benda á svæði meðfram ám
og vötnum. Strendur eru náttúruverðmæti og því æskilegt að halda þeim
eins óröskuðum og hægt er. Við skipulag og framkvæmdir skal þess
gætt að hindra ekki aðgengi almennings að vatns-, ár- eða
sjávarbökkum, sbr. lög nr. 44/1999 um náttúruvernd.
6. Hefur skipulagsáætlunin áhrif á eftirtaldar jarðmyndanir og vistkerfi sem
njóta skulu sérstakrar verndar skv. 37. gr. laga nr. 44/1999
um náttúruvernd?
a. eldvörp, gervigígar og eldhraun,
b. stöðuvötn og tjarnir, 1000 m2 að stærð eða stærri,
c. mýrar og flóar, 3 hektarar að stærð eða stærri,
d. fossar, hverir og aðrar heitar uppsprettur, svo og hrúður og
hrúðurbreiður, 100 m2 að stærð eða stærri,
e. sjávarfitjar og leirur.
7. Gerir skipulagsáætlunin skýra grein fyrir frístundabyggð og kemur fram
hvaða svæði eru ný og hvort gert er ráð fyrir stækkun núverandi
frístundabyggðar?
8. Markar skipulagsáætlunin skýra stefnu um efnstöku og sýna
skipulagsuppdrættir þær námur sem á að nýta í framtíðinni?
Ath. að ekki þarf að sýna þær námur sem á að loka. Einnig þarf að
marka á sem nákvæmastan hátt fyrir útlínum efnistökusvæða á
skipulagsuppdrætti
Friðlýsingar
Undirbúningur
Þegar ákvörðun hefur verið tekin um að friðlýsa land hefst undirbúningur friðlýsingar og er það hlutverk Umhverfisstofnunar.
Forsenda friðlýsingar er samkomulag við alla rétthafa viðkomandi landsvæðis, þ.e. sveitarfélag, landeigendur og ábúendur. Þegar um er að ræða friðlýsingu í hafi ber stofnuninni að leita samráðs við Hafrannsóknastofnun.
Umhverfisráðherra og sjávarútvegsráðherra staðfesta friðlýsingu í hafi.
Friðlýsingarferli
Umhverfisstofnun leggur fyrir landeigendur, sveitarfélög og aðra hagsmunaaðila tillögu að friðlýsingarskilmála. Tillagan er rædd á fundum með hagsmunaaðilum þar sem þeir gera athugasemdir eða koma með tillögur um breytingar.
Í friðlýsingarskilmála skal koma fram markmið friðlýsingar, reglur sem á svæðinu skulu gilda og mörk verndarsvæðisins. Mikilvægt er að sátt náist um friðlýsingarskilmála milli
landeigenda og Umhverfisstofnunar þannig að markmið friðlýsingarinnar nái fram að ganga. Sérstaklega skal fjallað um eftirfarandi atriði:
- forsendur friðunar
- umfang friðunar
- takmarkanir framkvæmda
- umferð og umferðarrétt almennings
- notkun veiðiréttar
Þar sem forsenda friðunarinnar er einkum að vernda ákveðnar tegundir varpfugla þarf í flestum tilvikum að takmarka umferð um svæðið á varptíma fuglanna.
Mörk verndarsvæðis þurfa alltaf að vera vel skilgreind og valin þannig að þau falli sem best að landslagi. Mikilvægt er að alls ekki fari á milli mála hvar mörk verndarsvæðisins liggja.
Framkvæmdir
Eitt af meginhlutverkum náttúruverndarnefnda skv. 11. gr. laga um náttúruvernd er að fjalla um framkvæmdir og starfsemi sem líkleg er til þess að hafa áhrif á náttúruna og gera tillögur um úrbætur til sveitarstjórna og Umhverfisstofnunar. Samkvæmt 33. gr. laga um náttúruvernd skal leita umsagnar náttúruverndarnefnda við álit um mat á umhverfisáhrifum.
Efnistaka
Í VI. kafla laga um náttúruvernd eru ákvæði um efnistöku. Öll efnistaka, hvort sem er á landi eða í sjó, er háð framkvæmdaleyfi hlutaðeigandi sveitarstjórnar, sbr. 27. gr. skipulags- og byggingarlaga og 47. gr. laga um náttúruvernd. Sveitarstjórn skal leita umsagnar náttúruverndarnefndar um efnistöku áður en framkvæmdaleyfi er veitt, nema fyrir liggi staðfest aðalskipulag sem nefndin hefur veitt umsögn um.
